पोलीस व सुरक्षा भरती
महाराष्ट्र पोलीस दलातील पोलीस शिपाई, चालक पोलीस शिपाई, बँड्समन आणि कारागृह शिपाई पदांसाठी जिल्हानिहाय घेतली जाणारी भरती — मैदानी चाचणी व लेखी परीक्षेसह.
महाराष्ट्र पोलीस भरती ही राज्यातील सर्वाधिक जागा असलेली आणि सर्वाधिक उमेदवार बसणारी भरती प्रक्रिया आहे. ही भरती जिल्हानिहाय होते — म्हणजे प्रत्येक जिल्ह्याचा पोलीस अधीक्षक किंवा पोलीस आयुक्त स्वतंत्र जाहिरात काढतो आणि निवड त्या जिल्ह्यापुरती असते.
निवड प्रक्रियेत मैदानी चाचणी आधी आणि लेखी परीक्षा नंतर होते. मैदानी चाचणीत पात्र ठरलेल्या उमेदवारांनाच लेखी परीक्षेस बसता येते — त्यामुळे केवळ अभ्यास पुरेसा नाही, शारीरिक तयारी तितकीच निर्णायक आहे.
| निकष | पुरुष | महिला |
|---|---|---|
| उंची (किमान) | १६५ सेमी | १५५ सेमी |
| छाती न फुगवता | ७९ सेमी | लागू नाही |
| छाती फुगवून | ८४ सेमी (किमान ५ सेमी फुगवण) | लागू नाही |
SRPF साठी उंची १६८ सेमी (पुरुष) आवश्यक असते. अनुसूचित जमातीच्या उमेदवारांना उंचीत सवलत मिळते — जाहिरात तपासावी.
| प्रवर्ग | किमान वय | कमाल वय |
|---|---|---|
| खुला | १८ वर्षे | २८ वर्षे |
| मागासवर्गीय | १८ वर्षे | ३१ वर्षे |
| माजी सैनिक | १८ वर्षे | नियमानुसार सवलत |
| गृहरक्षक दल सदस्य | १८ वर्षे | ५ वर्षे सवलत |
वयोमर्यादा जाहिरातीत नमूद केलेल्या तारखेस मोजली जाते. पोलीस भरतीची वयोमर्यादा इतर परीक्षांपेक्षा कमी असल्याने वेळेत प्रयत्न करणे महत्त्वाचे आहे.
वयोमर्यादा Calculator
तुमची जन्मतारीख टाका — तुम्ही किती वर्षे पात्र आहात ते लगेच कळेल.
एकूण ५० गुण. पुरुष व महिला उमेदवारांसाठी वेगळे प्रकार व गुण.
| प्रकार | गुण | पूर्ण गुणांसाठी |
|---|---|---|
| १६०० मीटर धावणे | २० | ५ मिनिटांच्या आत |
| १०० मीटर धावणे | १५ | ११.५ सेकंदांच्या आत |
| गोळाफेक (७.२६ किग्रॅ) | १५ | ७.५० मीटरपेक्षा जास्त |
| प्रकार | गुण | पूर्ण गुणांसाठी |
|---|---|---|
| ८०० मीटर धावणे | २० | २ मिनिट ५० सेकंदांच्या आत |
| १०० मीटर धावणे | १५ | १४ सेकंदांच्या आत |
| गोळाफेक (४ किग्रॅ) | १५ | ६ मीटरपेक्षा जास्त |
| विषय | प्रश्न | गुण |
|---|---|---|
| अंकगणित | २५ | २५ |
| सामान्य ज्ञान व चालू घडामोडी | २५ | २५ |
| बुद्धिमत्ता चाचणी | २५ | २५ |
| मराठी व्याकरण | २५ | २५ |
| एकूण | १०० | १०० |
वेळ ९० मिनिटे. ऋण गुण नाहीत — त्यामुळे प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर देणे फायद्याचे.
मैदानी चाचणी (५०) + लेखी परीक्षा (१००) = १५० गुण. दोन्हीचे गुण एकत्र मोजले जातात, म्हणून मैदानी चाचणीतील प्रत्येक गुण महत्त्वाचा आहे.
| घटक | रक्कम |
|---|---|
| वेतनश्रेणी | S-8 (₹२१,७०० - ₹६९,१००) |
| मूळ वेतन | ₹२१,७०० |
| महागाई भत्ता + इतर भत्ते | नियमानुसार |
| अंदाजे एकूण वेतन | ₹३५,००० - ₹४०,००० |
पोलीस भरतीचा कट ऑफ प्रत्येक जिल्ह्यासाठी वेगळा असतो, कारण जागा व उमेदवार संख्या जिल्हानिहाय बदलते. १५० पैकी अलीकडील कल:
| जिल्ह्याचा प्रकार | खुला प्रवर्ग |
|---|---|
| मोठे शहर (पुणे, मुंबई, नागपूर) | ११५ - १३० |
| मध्यम जिल्हे | १०५ - १२० |
| आदिवासी / दुर्गम जिल्हे | ९० - ११० |
लक्षात ठेवा: मैदानी चाचणीत ५० पैकी ४५+ गुण मिळवणारे उमेदवार लेखी परीक्षेत सरासरी गुण मिळवूनही निवडले जातात. म्हणून मैदानी तयारीत गुंतवलेला वेळ सर्वाधिक परतावा देतो.
लेखी परीक्षेत १०० पैकी ८० गुण मिळवणे कठीण आहे, पण मैदानी चाचणीत ५० पैकी ४५ गुण नियमित सरावाने शक्य आहेत. दररोज सकाळी धावण्याचा सराव ठेवा — १६०० मीटर ५ मिनिटांत हे लक्ष्य टप्प्याटप्प्याने गाठा.
गोळाफेकीत बहुतेक उमेदवार ताकदीअभावी नव्हे तर चुकीच्या तंत्रामुळे गुण गमावतात. योग्य पवित्रा, कोन आणि हाताची हालचाल शिकल्यास १-२ मीटर सहज वाढतात.
२५ पैकी २२+ गुण मिळवणे शक्य असलेला हा एकमेव विभाग आहे, कारण अभ्यासक्रम मर्यादित आणि निश्चित आहे. वाळंबे यांचे पुस्तक एकदा पूर्ण वाचून त्यावर टेस्ट सोडवा.
पोलीस भरतीत ऋण गुण नसल्याने सर्व १०० प्रश्नांची उत्तरे भरा. न आलेल्या प्रश्नांवरही अंदाज लावणे फायद्याचेच आहे.
तुम्ही ज्या जिल्ह्यातून अर्ज करता तिथला कट ऑफ महत्त्वाचा ठरतो. मागील वर्षांचे जिल्हानिहाय कट ऑफ पाहून अर्ज करणे शहाणपणाचे.
जात प्रमाणपत्र, नॉन-क्रिमिलेयर, अधिवास प्रमाणपत्र आणि खेळाडू प्रमाणपत्र मिळवायला वेळ लागतो. जाहिरात निघाल्यावर धावपळ नको.
| टप्पा | तारीख | Status |
|---|---|---|
| जाहिरात प्रसिद्ध | जिल्हानिहाय — वर्षभर | संभाव्य |
| ऑनलाइन अर्ज | जाहिरातीनंतर १५ - २० दिवस | संभाव्य |
| मैदानी चाचणी | अर्जानंतर ६ - १० आठवडे | संभाव्य |
| लेखी परीक्षा | मैदानी चाचणीनंतर | संभाव्य |
आधी मैदानी चाचणी होते. त्यात पात्र ठरलेल्या उमेदवारांनाच लेखी परीक्षेस बसता येते. दोन्हीचे गुण अंतिम गुणवत्ता यादीत एकत्र मोजले जातात.
पुरुष उमेदवारांसाठी १६५ सेमी आणि महिला उमेदवारांसाठी १५५ सेमी. पुरुषांसाठी छाती न फुगवता ७९ सेमी आणि फुगवून किमान ५ सेमी वाढ आवश्यक. SRPF साठी पुरुषांची उंची १६८ सेमी लागते.
पुरुष उमेदवारांसाठी किमान १६५ सेमी उंची आणि ७९ सेमी छाती (५ सेमी फुगवण्याची क्षमता आवश्यक). महिला उमेदवारांसाठी किमान १५५ सेमी उंची; त्यांना छातीचा निकष लागू नाही. काही संवर्गांसाठी हे निकष वेगळे असतात, त्यामुळे प्रत्येक जाहिरात स्वतंत्रपणे तपासा.
नाही. पोलीस भरतीच्या लेखी परीक्षेत ऋण गुण नाहीत, त्यामुळे सर्व प्रश्नांची उत्तरे भरणे नेहमीच फायद्याचे आहे.
सामान्यतः १६०० मीटर धावणे, १०० मीटर धावणे, गोळाफेक आणि लांब उडी. पुरुष व महिला उमेदवारांसाठी वेळ आणि अंतराचे निकष वेगळे असतात. मैदानी चाचणीचे गुण अंतिम गुणवत्ता यादीत धरले जातात — ती केवळ पात्रता चाचणी नाही, हा इथला सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा आहे.
नाही. भरती जिल्हानिहाय होते. प्रत्येक जिल्ह्याची स्वतंत्र जाहिरात, स्वतंत्र मैदानी चाचणी आणि स्वतंत्र कट ऑफ असतो. एका वेळी एकाच जिल्ह्यातून अर्ज करता येतो.
पोलीस शिपाई पदासाठी इयत्ता १२ वी उत्तीर्ण ही किमान अट आहे. चालक पोलीस शिपाईसाठी त्यासोबत वैध वाहन चालक परवाना आवश्यक असतो. वयोमर्यादा साधारण १८ ते २८ वर्षे, मागासवर्गीयांना सवलतीसह.
होय. वयोमर्यादा २८ वर्षे असल्याने लवकर सुरुवात केल्यास अनेक संधी मिळतात. १८ वर्षे पूर्ण झाल्यावर अर्ज करता येतो, आणि तोपर्यंत शारीरिक तयारी सुरू ठेवल्यास मोठा फायदा होतो.
चार घटक — अंकगणित, बुद्धिमत्ता चाचणी, मराठी व्याकरण आणि सामान्यज्ञान. प्रश्न वस्तुनिष्ठ स्वरूपाचे असतात. यातील अंकगणित आणि बुद्धिमत्ता हे वाचून नव्हे तर वेळ लावून सराव केल्यानेच सुटतात.
महाराष्ट्र वन विभाग
